Recensies Krapp's Last Tape

Krapp’s Last Tape
Bijzonder theater op Hofzolder
Intieme blik op een melancholieke oude man Uit
De Dordtenaar, 17 januari 2001
Door Liesbeth Lindenhovius

Een oude man scharrelt door zijn verleden. Dagboekaantekeningen, herinneringen. Hij neemt even een slok om oud verdriet weg te spoelen. Even later buldert een cynische lach als echo van dertig jaar geleden. Waar anders dan op de Hofzolder zou deze theaterproductie Krapp’s Last Tape van Samuel Beckett vertoond moeten worden? De zolder, dat is de plek waar dagboekschrijvers hun vroegere zelf kunnen terugvinden.
Verstopt in schoenendozen of afgesloten brandkistjes. Precies zo zit acteur Will Spoor, Krapp, erbij. Een oude man, teruggetrokken in zichzelf tussen stapels dozen. Er zijn ook notitieblokken en losse vellen papier met aantekeningen. En bandopnamen die hij als jonge man placht te maken op zijn verjaardag.
Het is geen theater voor beginners, deze productie van de Dordtse Patrizia Filia. Spoor spreekt zelf weinig, korte uitroepen van herkenning, of kleine overpeinzingen naar aanleiding van bandopnames van vroeger. Die dragen het stuk. De jonge Krapp die verhaalt over wat destijds het heden was. Essentieel tussen al die herinneringen is een opname uit doos 3, spoel 5. Het duurt even voordat de oude man die heeft gevonden. Zoveel sleuteltjes, zoveel dozen… en de ogen zijn ook niet meer wat ze geweest zijn. Maar hij vindt de gezochte herinnering. Hij vindt en luistert haar meermalen af. Natuurlijk gaat over de Liefde. Over het einde van de Liefde. Had hij eerder gelachen om zijn jeugdige beslommeringen – “blij dat die jaren voorbij zijn” – nu trekt er toch een zweem van weemoed over zijn gezicht.
Spoor laat het publiek meevoelen met enkel een opgetrokken wenkbrauw, een zucht, een scheve glimlach. Haast zouden de toeschouwers zich verontschuldigen dat ze toeschouwers zijn. Want hier gebeurt iets heel intieme. Een oude man haalt jeugdherinneringen op en denkt na over de kansen op geluk die hij wellicht verzuimd heeft te grijpen. Daar hoor je niet naar te kijken. Behalve als het theater is, natuurlijk. (…)

© Foto Theun Okkerse

Theater met tapes
Mimespeler Will Spoor in bijzondere Beckett
Uit De Dordtenaar, 11 januari 2001
Door Mark Benjamin

Een mimespeler die een voorstelling speelt waarin de tekst heel belangrijk is. Een tekst die voor het grootste deel alleen via de bandrecorder is te horen. De Dordtse regisseur Patrizia Filia heeft weer een bijzonder stuk uitgekozen, en er bovendien een eigen draai aangegeven. Krapp’ Last Tape van Samuel Beckett blijft een fascinerende toneeltekst. De voorstelling is zes keer te zien op de Hofzolder.
De in Ierland geboren Samuel Beckett schreef het stuk in 1959 in Parijs, waar hij jarenlang woonde en werkte. Krapp’s Last Tape toont een oude man die terugkijkt op zijn leven aan de hand van de banden die hij jaarlijks opnam op zijn verjaardag. “Er zitten veel autobiografische elementen in het stuk. Als je de biografie van Knowlson er op naslaat, snap je de vele verwijzingen naar personen die een rol hebben gespeeld in zijn leven”, zegt Filia.
De 73-jarige acteur Will Spoor werkte zelfs in Parijs in de periode dat Beckett daar voor een kleine revolutie in het theater zorgde. “Wat hij deed was echt sensationeel. Hij ging toen zo naar de basis, met minimale middelen. Iedereen wilde zijn stukken zien. Ik was, zelf ook diep onder de indruk. Al heb ik Krapp’s Last Tape nooit zelf gezien.”
Filia heeft gekozen voor de originele Engelse tekst: “Er is wel een goede Nederlandse vertaling, maar de tekst van Beckett moet je eigenlijk het origineel horen. Hij schrijft toneel als een componist, zijn teksten zitten vol poëzie en muziek. Ik besef dat het voor een deel van het publiek te moeilijk zal zijn, maar aan de andere kant hoef je niet perfect Engels te beheersen om de voorstelling te begrijpen. Mede door het prachtige toneelbeeld, ontworpen door Stefano Odoardi.”
De Amsterdamse acteur Will Spoor kijkt met zijn mime-achtergrond toch altijd al met een scheef oog naar teksten. “Als ik zelf toneelvoorstellingen zie, word ik veel meer geraakt door het spel, door het toneelbeeld, dan puur door de tekst. Soms gaat die voor een deel langs me heen. Ik ben zelf helemaal weg van een kleine toneelgroep in Tsjechische Brno, hoewel ik geen woord van hun Tsjechische tekst versta.”
Toch heeft hij veel aandacht besteed aan het inspreken van de banden die zo’n belangrijke rol spellen in Krapp. “Ik ben eerst gewoon achter de microfoon gaan zitten om de tekst voor te lezen, maar dat werkte niet. Ik moest echt spelen om te woorden te laten leven. En ik heb er heel veel aan moeten schaven voor ik tevreden was.”
Filia en Spoor werkten 14 jaar geleden al samen aan een theaterproductie, Domus, opgevoerd in muziekcentrum Vredenburg. Krapp’s Last Tape wordt opgevoerd op de Hofzolder. “Een prima plek”, vindt Spoor. “Veel prettiger dan de schoenendozen dat de meeste theaters zijn. Ik heb zelf in mijn theatercarrière veel in tenten gespeeld of gewoon op straat. Helaas is dat bijna niet meer mogelijk, omdat er gewoon te veel lawaai is. Het plein van het Hof is nog wel een geschikt plaats.”
Will Spoor zou zelf de voorstelling graag in het Frans gaan spelen, een taal warmee hij meer vertrouwd is. “En ik heb ook al contacten met een speler in Tsjechië, voor een dubbelvoorstelling. Voor de pauze speel ik Krapp, daarna hij. Het zal interessant zijn om de verschillen te zien. (…) Krapp’s Last Tape begint in Dordrecht, maar is daarna te zien in Amsterdam. (…)

© Foto Sjoerd Holsbergen

Terug naar overzicht producties